أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

208

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

همچنين زبيده خانه‌هاى زيادى از جمله دار ارقم را كه محل پنهان شدن رسول صلى الله عليه و آله در سال‌هاى نخست بعثت بود ، خريد . « 1 » اين خانه در محله‌اى در سمت چپ كسى بود كه از صفا بالا مىرود و برخى آن را دار الخيزران « 2 » مىنامند ؛ اما قطبى بر اين باور است كه خانهء خيزران جز دار ارقم و البته در كنار آن بوده « 3 » است . « 4 » هارون دستور داد تا مناره‌هايى روى بلندى كوه‌هاى مسلط بر گذرگاه‌هاى مكه ساختند و مؤذنانى براى آنها قرار داد ؛ چرا كه كسانى از مكيان صداى اذان مسجد الحرام را نمىشنيدند . از آن جمله روى كوه ابوقبيس ، چهار مناره درست شد . همچنين روى كوه الاحمر ، مقابل آن يك مناره منارهء ديگرى روى كوه مشرف بر شعب عامر كه مشرف بر مجزره بود و نيز مناره كوه كدى و برخى ديگر بنا شد . بغا مولاى هارون هم مناره‌هاى ديگرى روى كوه‌هاى ديگر در فلق و مَعْلات و شبيكه و اجياد و بئر ميمون در بالاى مكه و مسجد كبش در منى ساخت . برخى از مؤذنان شب را در همين مناره‌ها به سر مىبردند تا در آنها اذان بگويند . شايد مقصود ، اذان سحر باشد كه معمول بوده است . اين مناره‌ها ، به مرور ايام ، در ادوار بعدى از ميان رفت و اثرى از آنها برجاى نماند . « 5 » هارون در انديشهء ايجاد راه‌هاى دريايى براى مكه بود . به همين جهت در انديشهء ايجاد راهى ميان درياى سرخ و مديترانه افتاد . اما به او گفته شد كه اين سبب مىشود كشتىهاى رومى بتوانند راحت به سرزمين عرب دسترسى پيدا كرده ،

--> ( 1 ) . در متن آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله قبل از بعثت در آن خانه مخفى مىشد كه خطاست . يا بايد سال‌هاى نخست بعثت‌گفت يا به جاى « قبل البعثة » « قبل الهجرة » نوشت . « ج » ( 2 ) . اخبار مكه ازرقى ، ج 2 ، ص 202 . ( 3 ) . الإعلام ، ص 147 ، و نيز بنگريد : ص 193 « ج » ( 4 ) . توسعهء صفا ، دار ارقم را از ميان برد و اكنون براى شناخت آن مىتوان تصور كرد كه اگر كسى از پله‌هاى صفا پايين بيايد و حدود 30 متر جلو بيايد ، درى را خواهد يافت كه به سمت عمارت اوقاف جديد مىرود . در واقع ميان اين در و خانهء ارقم 30 متر است و همه اينها در توسعهء اخير از ميان رفت . ( 5 ) . شفاء الغرام ، ج 1 ، ص 241 .